ROLA RODZINY W KSZTAŁTOWANIU ZAINTERESOWAŃ CZYTELNICZYCH

Znacznik:
Rodzina jest pierwszym środowiskiem czytelniczym dziecka. To tu zostanie ukształtowany jego negatywny bądź pozytywny stosunek do literatury. Początkowo książka jest jedynie elementem zabawy. Małe dziecko z zainteresowaniem ogląda obrazki, próbuje określić ich treść. Z czasem dopiero przechodzi do etapu, kiedy może uczestniczyć już w procesie odbioru literatury, w którym pośredniczy ktoś z dorosłych. W rodzinie odbywa się zwykle inicjacja literacka, tu też powinien zostać nawiązany trwały kontakt z książką. Jeśli natomiast środowisko rodzinne nie pojmuje roli książki w życiu człowieka, a klimat w jakim wzrasta dziecko pozbawiony jest uznania dla niej - to właśnie środowisko rodzinne może stać się miejscem zerwania na zawsze kontaktu z książką.
Decydującą rolę rodziny w kształtowaniu zainteresowań czytelniczych jest "głośne czytanie w domu, wymiana informacji i opinii o książkach, przekazywania ich z rąk do rąk - to drogi przenikania wpływów środowiska domowego na kształtowanie się kultury czytelniczej".
Osoby aktywnie czytające w wieku dorosłym przyznają, że już w okresie przedszkolnym uczyły się szacunku dla książki. Szacunek ten budowany był poprzez różnorakie działania rodziców, którzy sami czytali, kupowali książki swym dzieciom, organizowali wieczory głośnego czytania, inicjowali dyskusje nad treścią czytanych utworów, rozmawiali o postawach reprezentowanych przez literackich bohaterów etc.
Dziecko otrzymując książkę od rodziców, bądź innego dorosłego członka rodziny, słyszy często też oceną konkretnych tytułów i aprobuje -zwykle - sąd starszych, że właśnie wybrane przez nich książki są interesujące, najlepsze.
W ostatnich latach pomimo ogólnie wyższego poziomu wykształcenia rodziców - coraz częściej dochodzą do głosu czynniki osłabiające lub całkowicie eliminujące możliwość systematycznego wpajania dziecku zamiłowania dla książki. Jest to m.in. praca zawodowa rodziców wypełniająca większość ich czasu, nierzadko zmęczenie przez które wybierają dla swych dzieci taką formę spędzania czasu, która nie wymaga zaangażowania z ich strony, np. włączają dziecku telewizor bądź komputer. Tymczasem zarówno pedagodzy jak i psychologowie są zgodni co do tego, że żadne środki audiowizualne nie zrekompensują dziecku braku kontaktu z książką. Jeden z autorów popularnych książek dla dzieci - Igor Sikrycki- pisał: " Mimo ogromnej konkurencji ze strony telewizji nic nie jest w stanie zastąpić dziecku książki w jej wspaniałej roli rozwijania wyobraźni. Jeżeli w dzieciństwie dziecko nie dostanie do ręki książki właściwej dla jego wieku, na pewno po tę książkę nie sięgnie już nigdy. Po prostu wyrośnie z zawartych w niej treści, ale wyrośnie w pewnej pustce, uboższe. Nawet, jeśli codziennie ogląda "Dobranockę". I może w ogóle nie uformują się u niego nawyki czytania".
Tymczasem dziecko, które z książką zetknęło się już w środowisku rodzinnym jest nie tylko lepiej rozwinięte, ale również lepiej przygotowane do pracy z nią a co za tym idzie również rozpoczęcia edukacji przedszkolnej oraz szkolnej, do pełnienia roli ucznia. Obcowanie z ksiązką nie będzie dla niego przykrym obowiązkiem, przymusem, gdyż w sytuację tę wkraczało w ramach zabawy z rodzicami, dlatego kontakt z książką przebiegać będzie u niego na zupełnie innej płaszczyźnie, kierowane będzie innymi motywacjami, świadomością własnej woli. Kontakt z literaturą musi jednak od najmłodszych lat przebiegać systematycznie i harmonijnie, gdyż tylko wtedy spełni swoje funkcje i zapewni rozwój intelektualny dziecka.
Prawidłowo ukształtowane zainteresowania czytelnicze stanowią jeden z ważniejszych komponentów rozwoju jednostki. Możliwości oddziaływania literatury, najczęściej czytanej przez rodziców w wieku przedszkolnym, są ogromne i mają charakter wieloaspektowy. Bogate zainteresowania czytelnicze to czynnik, który w dużym stopniu determinuje osobowość młodego odbiorcy, rozwija jego sferę intelektualną, a także moralno - społeczną. Dzieci mające od najmłodszych lat kontakt z wartościową literaturą zdobywają podstawy oceny moralnej i umiejętność lepszego rozumienia sytuacji międzyludzkich. Literatura stanowi również istotny czynnik w oddziaływaniach wychowawczych i dydaktycznych. Dostarcza wzorów językowej poprawności, ubogaca zasób pojęć i słów, doskonali język, przygotowuje do kształtowania bardziej złożonych wypowiedzi.

Opracowała:
Justyna Kubiak